Cryptogram in de literatuur

'De meeste tijd besteedde hij, wat de krant betreft, aan de oplossing van het dagelijkse cryptogram. Dat kon hij niet laten, en hij was er heel gewiekst in. Als hij aan een leestafel een onvolledig opgelost raadsel aantrof in een krant, dan was het zijn eerzucht om verder te komen dan de vorige man of vrouw; die was meestal blijven steken omdat ergens een fout was gemaakt. Als hij klaar was, keek hij tevreden naar het volgemaakte vierkant. Dat de meeste letters twee functies hadden, in een horizontaal en een verticaal woord, en dat de woorden op fantastische wijze paarden, gaf hem een gevoel van welbehagen. Het had iets met poëzie te maken.'

                                                                    Harry Mulisch, 'De aanslag' (1982)

Het idee is duidelijk, in welke boeken, van welke auteurs, komen nog meer passages voor die met (het oplossen van) cryptogrammen te maken hebben.

Zoeken in tekst
     


bericht toevoegen/inloggen  |  vernieuwen  |  home  | nieuw venster  |  rss  |   1 bezoeker

pagina 1/5

PuzzeltjeAdri 26-4-2020 - 19:18
W.G. Sebald: 'Austerlitz'

'One way to live cheaply and without tears, vroeg ze toen plotseling, terwijl ze met de punt van haar balpen op het crossword in de opgevouwen krant tikte, maar toen ik haar wilde bekennen dat ik nooit ook maar het eenvoudigste raadsel van die bedrieglijke Engelse puzzels had kunnen oplossen, zei ze al: Oh, it's rent free! en gauw krabbelde ze de acht letters in de laatste lege hokjes.

PuzzeltjeAdri 26-4-2020 - 19:12
Koos van Zomeren: 'Omstandigheden'

'Van Dale, Groot Woordenboek der Nederlandse Taal', 12de druk, latere uitgave komt er bij mij niet in. De neologismen die sindsdien in onze taal zijn opgedoken, hebben hoofdzakelijk betrekking op het IT-bedrijf - ik mis ze zelden - ik mis ze eigenlijk alleen wel eens bij het maken van een kruiswoordpuzzel of een cryptogram.

PuzzeltjeAdri 1-9-2019 - 15:21
Niña Weijers: 'Kamers antikamers', pag. 45-46:

Ze drinken witte wijn in de botanische tuin en lossen een cryptogram op. We lijken wel bejaard, zegt ze, al drinken bejaarden misschien geen vijf glazen wijn achter elkaar in de zon (…) Enigma, zegt hij, het woord moet zijn enigma'.

PuzzeltjeAdri 23-4-2019 - 14:08
http://www.janvanmersbergen.nl/de-onverwachte-r...
Echt een boek voor JCS-ers: in de nieuwe roman 'De onverwachte rijkdom van Altena' van Jan van Mersbergen leidt een merkwaardige ontmoeting tot raadselachtige verwikkelingen. Het bijzondere is dat elke hoofdstuktitel een cryptogramomschrijving is die door de hoofdfiguren in het hoofdstuk zelf ook wordt opgelost. Hoofdstuk 1 is '1 horizontaal: beloning voor de portier', hoofdstuk 2 '1 verticaal; het fruitpaard is ziek' enz enz.
Het is misschien wel de eerste roman die (naast het hoofdverhaal) geheel over het oplossen van een cryptogram gaat.

Cryptofan 2-6-2017 - 12:03
Wie heeft het Luxe Puzzelboek dat je als cadeau kunt krijgen bij een abonnement op het AD of de VK voor mij (te koop)?

Adri Malden 17-11-2016 - 21:14
Jonathan Safran Foer: 'Hier ben ik', pag. 623:

De vijf intelligente mensen dachten na. Ze lieten hun intelligentie los op iets wat in wezen geen kwestie van intelligentie was, te vergelijken met het loslaten van een kruiskopschroevendraaier op een cryptogram.

Adri Malden 24-9-2016 - 18:33
Marja Pruis: 'Zachte riten' (pag. 67)

(twee taalkundigen zijn bezig met het boekstaven van de briefwisseling tussen twee 19de eeuwse obscure schrijvers):
Toen we een keer allebei tot 's avonds laat hadden zitten werken aan al die obscuriteit - ik was er raar goed in, voor mij was het een perfecte manier om mezelf bezig te houden, cryptogrammen oplossen, maar dan met zogenaamd nut - vroeg hij of ik zin had om bij hem te komen eten.

Adri Malden 22-6-2016 - 11:32
Uit "Zo word je een geweldige dichter" van Ellen Deckwitz:

Je lezer zal als hij je gedicht leest, denken dat je hem iets te vertellen hebt. Zorg er dan ook voor dat dat het geval is, en dat het gedicht geen cryptogram wordt dat alleen op te lossen valt als de ander werkelijk alles van jou weet.

-maarten. (Arensgenhout) 11-2-2016 - 07:46

Een kruiswoordraadsel is geen cryptogram maar ik vond het volgende citaat te leuk om te laten liggen. Uit Moeder En Zoon van Gerard Reve:

Tegenover mij hadden twee onopvallende dames van middelbare leeftijd plaats genomen, en naast mij zat een vrij oude man in een Denksport aflevering een kruiswoordraadsel op te lossen. ‘Hoofdstad van Nederland – 9 letters’, dacht ik grimmig, maar waar bemoeide ik mij mede?

Lianne E-L 31-10-2015 - 09:11
In het Volkskrant Magazine uit de serie "Lust en Liefde" , waarin iedere week iemand geïnterviewd wordt over een periode uit zijn /haar leven: "Liefde is voor mij een cryptogram".

Adri Malden 21-8-2015 - 21:37
In “Het boek ONT” van Anton Valens komen twee cryptogramomschrijvingen voor.

Pag. 234 e.v.: Isberand kijkt naar een cryptogram dat Gesina aan het oplossen is. Ze zoekt nog: ‘5 verticaal”Een lont minus de lengtemaat en de vracht vliegt eruit”. Acht letters. De vierde was een ‘l’blijkens Gesina’s puzzelkunst. (…) Plotseling had hij een idee (…): een lont minus een el was ont. De volgende stap was simpel: een vracht was een lading, met andere woorden, de oplossing was “ontladen”’.

Pag. 324: ‘Gesina (…) zette haar leesbril op en las op: 7 verticaal: “Mijn hoofd staat naar meer begrip”. Vijftien letters. Ik kom er niet uit. De vierde letter moet een s zijn, de zesde een a, de tiende een o en de laatste een g. Toe, denk eens mee’.
De oplossing van deze omschrijving is: verstandhouding.

Ik vroeg me af of Valens deze crypto’s zelf bedacht heeft. Zijn roman verscheen in februari 2012 (en werd genomineerd voor de AKO-prijs van dat jaar).
Googelend vond ik dat de omschrijving op pagina 324 voorkomt in ‘De Groene’ van 14 oktober 2011. Die kan Valens inderdaad gebruikt hebben (al is de tijd tussen oktober 2011 en februari 2012 krap).

De omschrijving van pagina 234 heb ik niet terug kunnen vinden. Iemand anders wel?

Adri Malden 2-3-2015 - 15:43
Simon Garfield: Ode aan de brief, pag. 48.

De aantekeningen (...) gingen vergezeld van veel opmerkingen over onzekerheden en voorbehouden over het schrift, de woorden en de betekenis, alsof ze een cryptogram aan het oplossen waren.

Theodora, Apeldoorn 20-10-2014 - 08:55
Uit de column van Sheila Sitalsing in de Volkskrant:
...de Tweede Kamer was al vijf dagen met vakantie, parlementariërs zaten met hun hoofd bij zon, uitslapen en eindelijk even vrijaf van de cryptogrammen van Ivo Opstelten...

Theodora, Apeldoorn 27-12-2013 - 13:18
Uit 'De geheime Newton' van Geert Kimpen: 'De wetten van de natuur zijn een cryptogram van de Schepper, had Newton zich met ontzag gerealiseerd.'

Adri Malden 15-12-2013 - 20:52
Uit Dagboek van een landjonker van Benno Barnard (pag. 91), waar hij een brief van Jeroen Brouwers aan zijn vader citeert:

Uw verzen verontrustten mij niet door hermetisch cryptogramgedaas, verkleuterden mij niet door lolletjes, rijmpjes, floddertjes, ideetjes van 1 cent, en joegen mij niet op de kast door dominante kanselpraat.

(De vader van Barnard was Guillaume van der Graft, zijn pseudoniem)

Theodora, Apeldoorn 6-11-2013 - 12:44
Uit het boek 'Zondaarskind' van Marion Pauw.
De hoofdpersoon, een vrouw van tachtig in een verzorgingshuis: 'We cryptogrammen wat af in De Smaragd. En als we alle antwoorden hebben ingevuld, gumt de zuster ze uit voor de volgende puzzelaar. Naarmate er vaker gegumd is, blijven de afdrukken van de letters steeds hardnekkiger staan. Zo kunnen zelfs de dementerenden onder ons nog een leuk potje hersengymnastiek doen.'

Adri Malden 23-7-2013 - 18:41
http://www.geschiedenis.nl/index.php?go=home.sh...
Will Gompertz: Dat kan mijn kleine zusje ook. Waarom moderne kunst kunst is, pag. 388:

Maar het blijft waar dat de postmodernisten kennis net zo belonen als een cryptogram: het begrip ontstaat als de puzzel wordt opgelost. Dat eist een proces van deconstructie: je haalt de elementen los die de kunstenaar aan allerlei bronnen ontleend heeft om inzicht te geven in de betekenis van het werk. En wat voor een cryptogram geldt, geldt ook hier: hoe beter je weet hoe de kunstenaar werkt, des te sneller vind je de aanwijzingen die erin verborgen zijn.

(Voor wie wat meer wil weten van moderne kunst is dit trouwens een bijzonder helder boek. Aan te bevelen!)

HenkB, Loosdrecht 3-7-2013 - 22:00
Nog een passage uit dat boek:
"....the Daily Telegraph was holding a crossword competition.... Hester had a gift for crosswords.....
The first hurdle she passed with ease. She sent off her solution and a letter arrived inviting her to the final.
She completed the crossword in three minutes twenty-two seconds.
...the second letter arrived. On his Majesty's Service"
Kortom ze kreeg een baantje aangeboden in het Enigma-team van Bletchley Park, het decoderen van Duitse Enigma-codes.

HenkB, Loosdrecht 1-7-2013 - 14:15
Uit het boek "Enigma" van Robert Harris.
Het boek gaat over Bletchley Park waar men de Enigma-code probeerde te kraken.
De hoofdpersoon is een van de krakers.
"He would fill in The Times crossword before lunch, timing himself on his father's old pocket watch- it never took him more than five minutes to complete it, and once he finished it in three minutes forty"

Adri Malden 11-2-2013 - 19:10
Jan Brokken: De Vergelding, pag. 362

Roos Wachtman liet op de grafsteen van Wout de Bronzen Leeuw aanbrengen. Plus de tekst van hun huwelijksdienst, die twee maanden na de bevrijding had plaatsgevonden. Prediker 3, vers 11. 'Alles heeft Hij voortreffelijk gemaakt op zijn tijd; ook heeft Hij de eeuw in hun hart gelegd, zonder dat de mens van het werk dat God doet, van begin tot het einde, iets kan ontdekken.'
Voor mij blijft die tekst een cryptogram.

-maarten. (Arensgenhout) 13-11-2012 - 18:54
"Na het ontbijt ga ik eerst de krant goed lezen. En ik maak twee puzzels: die uit de Volkskrant en Trouw. Altijd. Die moeten eerst af. Ik ben eraan verslaafd. Een heerlijke ergernis ook: dan staan er weer taalfouten in, of de omschrijvingen zijn raar. Later op de dag nog de puzzel van NRC en het cryptogram. [...] Tot ik doodga zal ik blijven tekenen. Natuurlijk; wat zou ik anders moeten? Dan zit ik de hele dag te puzzelen. Alsjeblieft zeg."

Peter van Straaten in NRC Handelsblad van 8 november

Adri Malden 22-6-2012 - 20:17
Piet Piryns in gesprek met Rutger Kopland in 'Er is nog zoveel dat ongezegd is', een verzameling interviews uit VN(pag. 142):

P: Waarom moet poëzie altijd geheimzinnig zijn? Een gedicht is toch geen cryptogram?

K: Natuurlijk niet, maar een cryptogram is ook niet geheimzinnig. Dat is alleen een raadsel waarvan je de oplossing nog niet kent. Als je die oplossing gevonden hebt, is de lol eraf en ga je over tot de orde van de dag. Maar het raadsel waar een gedicht je voor stelt is dat het dat soort sluitende oplossingen niet geeft. Een gedicht moet vragen oproepen. In die zin is goede poëzie mijns inziens wel mysterieus.


-maarten. (Arensgenhout) 13-6-2012 - 05:41

Bert doet een spelletje scrabble met zijn moeder. Zij is zeer bedreven in kruiswoordraadsels en doorlopers en zelfs cryptogrammen, wat toch een zekere lenigheid van geest schijnt te vereisen.

Koos van Zomeren: Die stad, dat jaar

Adri Malden 7-6-2012 - 18:38
In het lied "Teleac" van Ivo de Wijs (gezongen door Peter Faber) over Teleac-cursussen die in de jaren '80 ineens opkwamen:

Er komt Verkering en Verkeer
en Solidair zijn met soldeer,
een cursus Schaak, een cursus Dam
en Maak uw eigen cryptogram,
een cursus Vliegeren en Vogelen en Vissen,
een cursus Hagepreken tegen hagedissen.
Die mag u werkelijk niet missen!
Het is een reuze
brede keuze
waar een mens haast in verdwaalt.
En al die lessen worden allemaal herhaald.


Adri Malden 27-10-2011 - 19:31
E.H. Gombrich: [i]Kunst en illusie[:i], pag 45 en 46:

[Gombrich citeert Sir Winston Churchill] "Het zou belangwekkend zijn als een werkelijk gezaghebbend man eens nauwkeurig onderzocht welke rol herinnering speelt in de schilderkunst (...) Het doek ontvangt een boodschap die doorgaans enkele seconden tevoren door het object zelf is verzonden. Maar onderweg is zij een postkantoor gepasseerd. Zij is gecodeerd. Zij is van licht veranderd in verf. Zij bereikt het doek als cryptogram. Eerst nadat zij in juiste verhouding is geplaatst tot al het andere op het doek, kan zij worden ontcijferd (...)"

[Daarna gaat Gombrich zelf verder] Het staat voor mij niet vast of wij ons steeds wel voldoende verbazen over ons vermogen tot het 'lezen' van afbeeldingen, dat wil dus zeggen, tot het oplossen van kunst-cryptogrammen.

pagina 1/5volgende pagina