2 februari 2006

 

door Haro Hielkema


Corry Gillissen is niet verslaafd aan puzzels. Weliswaar kost het beheren van een website met cryptogrammen en allerlei andere hersenkrakers haar soms dag- en nachtwerk, maar ze is – bezweert ze – per se geen crypto-junk.
Eén keer in de week wil ze wel een crypto kraken en ’s avonds werkt ze voor het slapen gaan steevast een sudokuutje weg – niet omdat ze het zo’n leuke puzzel vindt, maar meer ’om het hoofd leeg te maken’. Maar dat is het dan wel zo’n beetje. „Als je mij verslaafd wilt noemen, dan is het aan mijn website. Dáár kan ik niet van loskomen.”
Vijfenhalf jaar geleden loste de Zwolse voor het eerst een cryptogram op. „Niks bijzonders”, zegt ze. Totdat iemand op internet voor zijn website met cryptogrammen uit de Volkskrant en NRC een vervanger zocht voor twee weken vakantie. Het was december 2000 en het leek Corry wel wat. Niet dat ze enig benul had van programmeren, maar dat wilde zoon Jasper (hij was net 14) wel voor haar doen. Omdat het iets tijdelijks was, werd het een eenvoudige pagina die zijn naam kreeg: jasperscryptogrammen
site.com of kortweg ’JCS’.
Al snel werd duidelijk dat de twee weken twee maanden zouden worden. ’Dan moet je het zelf maar leren’, zei Jasper en gaf zijn moeder snel een crash-cursus html. Daar moest ze het mee doen. Het cryptogram van Trouw werd aan de site toegevoegd en ook daarvoor meldden zich mensen om samen de puzzel op te lossen. Hetzelfde gebeurde met de befaamde Rebus uit Elsevier en het al even populaire Econogram uit NRC. „En ik ben er nog steeds. Op 10 december jongstleden op de kop af vijf jaar.”
Afgelopen jaar hebben bijna één miljoen mensen de JCS-site bezocht. Er staan inmiddels zestig puzzels op – naast allerlei cryptogrammen uit dag- en weekbladen ook breinbrekers die met enige regelmaat door vaste bezoekers worden aangereikt. Ze heten ’huispuzzels’ en variëren van een cryptische tekening waar een woord in verborgen zit tot rebus-

Corry Gillissen: "Ik wil mijn site graag rustig houden"    Foto HERMAN ENGBERS
 
ze er zelf aan gewerkt hebben. Kleuterschoolhints wil ik niet. Je moet mensen niet hun aha-erlebnis ontnemen. Ik vind het ook respectloos tegenover de puzzelmakers. Ieder heeft zo zijn eigen beleving. Ga daar met zorg mee om. Iedereen mag vrij op mijn site komen en het liefst in een leuke sfeer. Er is me vaak aangeraden met log-ins te werken of er een besloten club van te maken, maar dat wil ik niet.”
Bij veel deelnemers staat het puzzelen voorop, maar voor anderen is de website ook een ontmoetingsplaats. Dat is vooral te zien in het gastenboek waar puzzelaars samen de King William’s Trouw Test (KWTT) te lijf gaan. Die prijsvraag, die een week vóór kerst in Trouw staat, trekt al een paar jaar hartstochtelijke liefhebbers naar de JCS-site. Weken vóór publicatie warmen zij zich op, tot de inzendtermijn wordt er tot diep in de nacht gecommuniceerd en ’denkrichtingen’ uit Corry’s jargon uitgewisseld en zolang de oplossing niet bekend gemaakt is, stokt de discussie op JCS ook niet. „Dat gastenboek over de King William’s geeft toch een kleine meerwaarde aan de puzzel. Het is één grote familie die met elkaar puzzelt, elkaar welterusten wenst en met alternatieve opdrachten komt. En als de inzendtermijn gesloten is, gaan ze nog weken door met wat ze het VWO noemen, het vergelijkend warenonderzoek. Dan wisselen ze uit wat naar hun mening de oplossing is. Dat is de sociale functie van de website.”
Het betekent ook veel extra werk voor Corry, die bij de Trouw-puzzel zelfs assistentie krijgt van de ’hintpolitie’ – drie mensen die berichten met al te doorzichtige hints of zelfs antwoorden wissen. „Men denkt wel eens dat er achter JCS een bedrijf met personeel zit. Maar niets is minder waar: JCS is vrijwilligerswerk. De kosten en prijzen voor de huispuzzels worden betaald uit giften van bezoekers. Bijzonder dus, al stelt het in het licht van de eeuwigheid niks voor.”
 
cryptogrammen en crypto’s rondom een thema. Een aantal huispuzzels is gebundeld. En jaarlijks houden JCS’ers een reünie, de zogenoemde CryptoConferentie.
Corry wordt door haar puzzelaars op handen gedragen, al verzucht ze ook wel eens: „Het einde is zoek.” Haar website (de inbreng van Jasper die niet meer thuis woont, beperkt zich tot het assisteren wanneer de computer crasht) telt inmiddels liefst 82 gastenboeken waar cryptofielen en andere puzzelaars communiceren. „Soms gaat het in zo’n forum puur over taal, zoals woorden die op het werk worden gebruikt, over typefoutjes (’Tiepvouwtjes’) in kranten of over woorden die ontbreken in de nieuwste Dikke Van Dale.”
Corry Gillissen is geen wizzkid geworden. „Als ik echt in de moeilijkheden kom, bel ik in paniek Jasper op. Maar ik houd mijn site ook rustig: geen flash of bewegende beelden. Ik zou niet weten hoe dat moet, maar het correspondeert ook niet met de sfeer die ik op de website wil neerzetten. In die
vijf jaar heb ik een plaats op internet gecreëerd – en dat had wat mij betreft ook voor een ander onderwerp gekund – waar vriendelijk met elkaar wordt gecommuniceerd. In normale zinnen en zonder katten of schelden. Want als de toon venijnig wordt, dan krijgen ze mij op hun dak. Het is een veilige plek, waar de discussie niet ontspoort. En dat vinden vooral veel ouderen erg prettig. Ik hoor wel eens dat zelfs vogelliefhebbers elkaar op internet al uitmaken voor alles wat mooi en lelijk is. Dat zal bij mij niet gebeuren. Dat weet men ook. En als er toch iemand doorheen glipt, krijg ik wel een seintje: ’Heb je dat gezien? Moet je daar niets mee?’ ”
Een heilige afspraak op JCS is dat er geen oplossingen worden doorgegeven, alleen hints. En geen doorzichtige zoals ’Waar de blanke top der ......’, geen eerste letter of synoniem maar eerder een denkrichting waar de hintvrager weer mee verder kan. Corry geeft overduidelijke richtlijnen aan waaraan de gasten op haar site zich moeten houden. „Mensen moeten het idee houden dat

i
Op www.jasperscryptogrammensite.com (JCS) staan cryptogrammen en andere puzzels waarover in gastenboeken vrij kan worden gediscussieerd. De gedachtewisseling over de King William’s Trouw Test is te vinden op www.jasperscryptogrammensite.nl/index2.html. Jaspers Cryptogrammen boek met huispuzzels is te bestellen voor €3,95 via JCS. De uitslag van de KWTT verschijnt zaterdag 4 februari in Trouw.


© 2006